Boomers

Vorige week maakte het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) bekend dat de huizenprijzen in Nederland in mei gemiddeld met dertien procent waren gestegen vergeleken met het jaar ervoor.

Het was de grootste maandelijkse stijging in twintig jaar en betekende dat bij elkaar opgeteld woningen maar liefst 61 procentpunten duurder zijn dan ze eind 2015 waren. En dat waren op hun beurt prijzen die al ruim drie keer zo hoog waren als dezelfde woningen begin jaren negentig kostten, toen de huizenzeepbel nog moest beginnen.

door Ewald Engelen

De verklaring is al bijna dertig jaar dat er te weinig woningen worden gebouwd. Het is een frame dat politici, bestuurders, academici en journalisten eindeloos herhalen. Als je op nieuwssite LexisNexis ‘woningnood’ intikt krijg je ruim 26.000 hits. Meer dan 26.000 artikelen die uitleggen dat er een groeiend woningtekort in Nederland bestaat en dat daarom de huizenprijzen wel vier maal over de kop zijn gegaan. Ik snap het wel: het is een verklaring die de schijn van evidentie heeft. Prijzen stijgen nu eenmaal als de vraag groter is dan het aanbod. En daaruit volgt dat je flink moet bijbouwen als je de prijzen naar beneden wil krijgen. Dat is wat de middelbare-schoolboekjes ons leren. Dat is waar we als neoliberale burgers mee zijn opgevoed: vraag en aanbod bepalen de prijs.

Jammer genoeg is het flauwekul. En gelukkig zijn het niet alleen dwarsdenkers als Hans de Geus, Dirk Bezemer en ondergetekende die dat vinden. De afgelopen maanden hebben ook gezaghebbende instituten als het CBS en De Nederlandsche Bank (DNB) vraagtekens geplaatst bij het dominante narratief over waarom de Nederlandse huizenprijzen tot de hoogste van Europa behoren en waarom Nederlandse huishoudens de hoogste woonlasten van Europa hebben. Dat komt namelijk niet door die vermeende schaarste die ons door pers en politiek is aangepraat. Integendeel, de woningnood is zelden zo laag geweest. Volgens het CBS zijn er voor elke honderd woningen 101,2 huishoudens. ‘Dat is lager dan het gemiddelde van de afgelopen twintig jaar’, twitterde hoofdeconoom Van Mulligen. En volgens DNB is er niets uitzonderlijks aan het huidige woningtekort van pakweg vier procent en bestaat er geen enkele correlatie tussen woningtekort en huizenprijzen. Vlak na de oorlog, toen de tekorten groot waren, waren de prijzen laag. Terwijl vanaf 1995 de prijzen de pan uit zijn gerezen terwijl de tekorten onveranderd laag zijn.

De schuldige is de Europese Centrale Bank (ECB). Sinds het uitbreken van de eurocrisis in 2010 heeft de ECB alles uit de kast gehaald om het zwakke, ondergekapitaliseerde en overambitieuze Europese bankwezen na de zeperd op de Amerikaanse hypotheekmarkt van 2008 overeind te houden. Extreem lage rentestanden waardoor banken vrijwel gratis konden lenen gecombineerd met opkoopprogramma’s die grootbanken in staat stelden reeds bestaande financiële titels bij de centrale bank in te ruilen voor cash zorgden ervoor dat er op vrijwel alle speculatieve markten (aandelen, onroerend goed, Zwitserse horloges, kunst, classic cars) meer vraag dan aanbod was en de prijzen dus de pan uit rezen. En dan versta ik onder ‘speculatie’ het kopen van makkelijk verkoopbare objecten met als doel ze duurder te verkopen. In goed Engels: buying cheap, selling dear. De causaliteit is simpel. Door het monetaire beleid van de ECB wordt iedere rentenier ertoe verleid om zijn vastrentende obligaties bij de ECB in te leveren en te vervangen door cash, dat vervolgens op zoek gaat naar andere financiële titels die een hoger rendement beloven en tegelijkertijd makkelijk verkocht kunnen worden.

Nederlands vastgoed, sinds de jaren negentig uitgegroeid tot mondiaal beleggingsproduct, werd daardoor het lievelingetje van de rentenier: niet alleen fijne marktwinsten, ook smakelijke huuropbrengsten. Het verklaart de groeiende aanwezigheid van gigabelegger Blackrock in het Nederlandse woningbouwcorporatielandschap. Verklaart waarom in Amsterdam een kwart van alle transacties contant is. En waarom onze hypotheekschulden en woonlasten zo hoog zijn: wij concurreren met de rijksten ter wereld! Oftewel: we hebben geen woningprobleem maar een financieringsprobleem.

Waarom we dat nooit horen? Bouwen levert projectontwikkelaars, gemeenten, ambitieuze wethouders en banken bakken geld op. Als we de monetaire kraan dichtdraaien gaan de banken failliet en verliezen de boomers hun zwitserlevenpensioen. Dus plempen we het groene hart vol: om fictieve woningnood op te lossen. Welkom in een Nederland waarin banken, bouwers en boomers de dienst uitmaken.

Ewald Engelen

Overgenomen uit De Groene Amsterdammer van 28 juli 2021

Toelichting: Als ik een column uit De Groene Amsterdammer overneem, dan alleen van Dirk Bezemer (zie https://eco-simpel.nl/categorie/dirk-bezemer/page/2/). Dat ik nu bij wijze van uitzondering een column overneem van Ewald Engelen, die afwisselend met Dirk Bezemer de Column Economie in De Groene Amsterdammer verzorgt, heeft alles te maken met de voorlaatste column van Bezemer: https://eco-simpel.nl/2021/07/02/baksteenmythe/ . Engelen bespreekt dezelfde problematiek, maar net iets anders aangezet. Bovendien, de ‘baksteenmythe’ floreert nog steeds, en moet dus nóg vaker worden doorgeprikt – totdat er een ander beleid wordt ingezet.

Share

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Wilt u mij een persoonlijk bericht sturen? Mail naar s.debeter@gmail.com

Wilt u zich op mijn blog abonneren (wat ik zeer waardeer), dan hoeft u alleen uw emailadres in te vullen en daaronder op 'Abonneren' te klikken.

Laatste berichten