Na de lockdown

Het moet een van de betere pubquizvragen zijn: waar en wanneer verscheen de laatste Raming Centraal Economisch Plan, en welke instantie publiceerde het? Nee, niet Gosplan, Moskou 1988, maar het Centraal Planbureau (CPB), Den Haag 2021. Vorige week woonde ik een seminar bij – vanuit mijn zolderkamer uiteraard – van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen, ter gelegenheid van de publicatie van het Plan. Drie economen reageerden. Heel karakteristiek voor het CPB: de eerste zin, zelfs nog bóven de titel geplaatst, vermeldde het overheidstekort in 2021 (‘bijna zes procent van het bbp’) en de staatsschuld (‘komt volgend jaar uit op 57 procent bbp’). Alsof het daarom gaat.

Afgezien van de trivia: er is in de verwachtingen veel ten goede veranderd vergeleken met een jaar geleden. In maart 2020 presenteerde het CPB vier scenario’s, in drie ervan was de neergang dieper dan in de financiële crisis van 2008-2009. Het duurde toen zeven jaar voordat de Nederlandse economie weer op het niveau van 2007 was. Nu blijkt de krimp in 2020 vrijwel gelijk aan die in 2009, terwijl het herstel naar verwachting sterk is en direct inzet. Het bbp stijgt dit jaar met 2,2 procent en in 2022 met 3,5 procent. De lage werkloosheid blijft met 4,7 procent ook in 2022 laag. Alles met grote onzekerheid omgeven, maar toch. Het lijkt vrijwel zeker dat Nederlanders hun opgehoopte spaargelden gaan consumeren en dat de mondiale handel stevig gaat aantrekken. Daarmee zijn de twee grote motoren van de Nederlandse economie weer op gang.

Internationaal gaat het juist tegenvallen vergeleken met een jaar geleden. Het Internationaal Monetair Fonds, dat elk voorjaar en najaar een ‘World Economic Outlook’ presenteert, berekende dat de mondiale economie over het jaar 2020 een krimp van 4,9 procent doormaakte; in april 2020 was de verwachting nog drie procent. Het verlies aan economische activiteit is veel groter dan toen gedacht. De onverwachte tweede en derde golf zijn een deel van de verklaring, de ontkenningen van Trump en Bolsonaro een ander deel. Wat blijft is de verwachting dat ook mondiaal 2021 een jaar van terugveren zal zijn, met zes procent bbp-groei – dankzij het onverwacht snelle vaccin, en dankzij de onverwacht genereuze overheden in vrijwel alle rijke landen.

De keerzijde daarvan is dus de situatie in landen waar overheden vrijwel direct in voorjaar 2020 met lege zakken stonden, en waar men nu achteraan moet aansluiten voor een prik. Voor het minder gefortuneerde deel van de wereldbevolking, de meerderheid, breken zware tijden aan. Een kwart eeuw lang is de mondiale armoede blijven dalen (vooral doordat in China honderden miljoenen mensen aan de armoede ontsnapten), maar voor het eerst sinds 1995 stijgt ze nu weer – en ditmaal niet omdat het in China zoveel slechter gaat, want daar draait de economie al weer volop. Dit zegt dus veel over de diepe val in welvaart die velen in Afrika, Latijns-Amerika en Azië nu doormaken.

De contrasten gaan ook in Nederland groter worden. Arnoud Boot, een van de commentatoren op het CPB-plan, voorspelde dat de Nederlandse economie volgend jaar weer als een tierelier zal draaien, met dezelfde acute tekorten aan werkkrachten die we in 2019 hadden. Vooral de welgestelden hebben geen centje pijn: direct in april 2020, toen de centrale banken startten met steunprogramma’s, begonnen de aandelenkoersen te stijgen, en de overtollige liquiditeit blies bubbels in bitcoin. Terwijl het beroep op de voedselbanken in het coronajaar dramatisch toenam, werden miljonairs naar schatting negen miljard rijker. Wie van zijn kapitaal (in aandelen en vastgoed) leeft, heeft het zeer goed, veel beter dan wie van loon rondkomt. De arbeidsmarkt is flexibel (lees: financieel onveilig) en sterk gepolariseerd. Na de crisis van 2008 daalden de gemiddelde reële uurlonen met 1,5 procent per jaar, de reële topsalarissen stegen met zo’n vijftig procent. Het is de groeiende tegenstelling waarop Piketty in 2014 al wees, en die na ‘corona’ in heftiger vorm terug gaat komen, tenzij de arbeidsmarkt hervormd wordt.

Misschien is dat de grootste verrassing die begint op te doemen uit de evaluaties en projecties: hoezeer het allemaal meevalt voor de rijken, en hoezeer de Grote Lockdown van 2020-2021 bestaande tegenstellingen verscherpt.

Dirk Bezemer

overgenomen uit De Groene Amsterdammer van 5 mei 2021

Share

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Wilt u mij een persoonlijk bericht sturen? Mail naar s.debeter@gmail.com

Wilt u zich op mijn blog abonneren (wat ik zeer waardeer), dan hoeft u alleen uw emailadres in te vullen en daaronder op 'Abonneren' te klikken.

Laatste berichten