Aan de slag

Kunnen we optimistisch zijn over onze economie? Het hangt ervan af wie je het vraagt. Rutte vindt Nederland een onwijs gaaf land (ik citeer) en dat geldt wat hem betreft ook voor de economie. Hij heeft de cijfers aan zijn kant. We leven in een land met een hoog welvaartsniveau, alweer een aantal jaren forse economische groei, lage werkloosheid, bijna gratis geld en lage inflatie.

Ook als we iets breder kijken doen we het als economie goed, al zou je het niet zeggen als je Nederlanders beluistert. Econoom Mathijs Bouman wordt daar een beetje kriegelig van. Onlangs stak hij in een bijzonder geestige lezing mild de draak met ons onvermogen om de zon in het water te zien schijnen. Het lijkt wel of we zo geschrokken zijn van de crisis, aldus Bouman, dat we nu al tien jaar alleen nog maar kunnen waarschuwen voor de volgende. Maar kijk om je heen, het gaat goed. Hij weet dat op basis van lijstjes van instituten als het World Economic Forum en de Global Innovation Index van het Insead. Volgens de club van rijken uit Davos en de Franse elite-businessschool blijkt zonneklaar dat Nederland steeds concurrerender en innovatiever wordt. En dat is niet alleen fijn voor de bovenklasse, houdt Bouman ons voor. Ook op de Human Development Index en de Happiness Index staan we hoog, op plekken zeven en zes.

Stel je dezelfde vraag aan bijvoorbeeld Lilian Marijnissen, dan krijg je uiteraard een ander antwoord. Haar bekendste uitspraak: het is tijd voor verandering, tijd voor rechtvaardigheid. Ook zij heeft cijfers aan haar kant. Eén op de vijf Nederlandse huishoudens had problemen met het betalen van de rekeningen in 2018. Ook al één op de vijf had problematische of risicovolle schulden. In de laatste tien jaar stagneerde het gemiddelde loon en is de armoede vrijwel niet gedaald, maar het aantal miljonairs is sterk toegenomen. Jonge gezinnen kunnen vaak geen huis meer betalen, studenten zitten in de schulden, het niveau van het onderwijs daalt al jaren. De gemiddelden van Rutte en Bouman verbergen veel variatie.

Ook voor de zorgelijke kijk op de economie kunnen autoriteiten worden aangehaald. Het CBS meldt dat het producentenvertrouwen al een tijdje dalende is, het consumentenvertrouwen zelfs voor het eerst in vier jaar negatief. Internationale instellingen publiceren rapporten met waarschuwende bewoordingen. A Bumpy Road Ahead’, kopte het IMF-Global Financial Stability Report vorig voorjaar. Vulnerabilities in a Maturing Credit Cycle’,heette het dit jaar. De OESO in haar jaarlijkse rapport in mei: Trade uncertainty dragging down global growth. Hobbels, kwetsbaarheden en onzekerheden alom. Zouden die glas-half-leeg-mensen waar Bouman zo om moet lachen misschien toch een punt hebben?

Ergens moet dus een afweging tussen hoofd- en bijzaken plaatsvinden om te besluiten wel of niet optimistisch te zijn. Wat is het allerbelangrijkste? Een paar maanden geleden deed ik een rondvraag onder collega’s: wat moeten we onze studenten economie in ieder geval leren? Dat economie huishoudkunde is, en draait om het doelmatig inrichten van ons huishouden inclusief het onderhouden van het huis, antwoordde er één. Economie in de oude betekenis van het woord. Niet consumeren, zelfs niet produceren, maar onderhouden is de opdracht. Zo bezien is er geen reden tot tevredenheid. Misschien voor optimisme. Maar dan moeten we wel snel aan de slag.

Wat doe je als er negen dingen heel goed gaan en de tiende niet? Als die tiende het allerbelangrijkste is, is het moeilijk om van de andere negen optimistisch te worden. Het is fijn om in een Nederland te wonen dat concurrerend, innovatief, ontwikkeld en gelukkig is. Het is naar om arm te zijn en schulden te hebben. Maar dat valt allemaal in het niet bij de noodzaak iets aan het klimaat te doen. Overigens ben ik van mening dat Carthago moet worden verwoest, zei Cato de Oude in de Romeinse senaat. Elke keer weer, maakt niet uit waar het over ging. Omdat het belangrijker was dan wat ook, vond hij. Misschien moeten het IMF, de OESO, Davos, Insead, Marijnissen en Rutte dat vanaf nu boven hun lijstje, rapporten en toespraken zetten. Overigens zijn we van mening dat de opwarming van de aarde gestopt moet worden. Zodat we optimistisch kunnen blijven.

Dirk Bezemer

gepubliceerd in De Groene Amsterdammer van 10 juli 2019

Share

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Wilt u mij een persoonlijk bericht sturen? Mail naar s.debeter@gmail.com

Wilt u zich op mijn blog abonneren (wat ik zeer waardeer), dan hoeft u alleen uw emailadres in te vullen en daaronder op 'Abonneren' te klikken.

Laatste berichten