Leve de Libra?

Vorige week werd het officieel. Facebook gaat haar eigen munt lanceren: de libra. Facebook appelleert met die naam aan de vermeende vrijheid die het doorbreken van het monopolie van centrale banken met zich meebrengt. Hoeveel vrijer we echt worden staat natuurlijk te bezien. We zijn nu afhankelijk van een handvol banken en worden bij volledige overgang naar de libra afhankelijk van één multinational. Willen we nu meer of minder monopolie?

Anderzijds: zo ver is het nog lang niet. Misschien wordt de libra de zoveelste toevoeging aan het scala van parallelle munten en betaalsystemen, van de Groninger Gulden tot de Sardex, en van Revolut en Starling tot PayPal. Meer diversiteit in het financiële landschap, dus meer keuze voor de consument. Zou het?

Voor monetaire economen is het in ieder geval smullen. Onze theorieën over wat geld is, en wanneer het wel en niet werkt, worden in de praktijk uitgeprobeerd door whizzkids van Silicon Valley die hielpen de libra te ontwerpen. Om de levensvatbaarheid van de munt te waarborgen, moeten ze zorgen dat genoeg mensen de libra gaan gebruiken. Waarom wil ik euro’s opgeven voor ponden? Niet alleen omdat ik er in Engeland mee kan betalen. Ook omdat ik weet dat ik op elk moment die ponden weer kwijt kan, aan mensen die dus ook euro’s opgeven voor ponden, en voor wie dezelfde vraag geldt. Als zij en ik daarover gaan twijfelen, wil niemand meer ponden aanpakken, en is diegene die ze op dat moment heeft veel geld kwijt. Zoiets gebeurde vorig jaar met de bitcoin.

De reden dat dit (bijna) nooit met gewone munten gebeurt, is dat er altijd een partij is die de vraag naar zo’n munt in stand houdt: de staat, die belasting heft. Wie belastingen in euro’s verschuldigd is, wil euro’s bemachtigen om niet in gebreke te blijven. Dat creëert genoeg vraag naar euro’s. Zwakke staten die moeite hebben met belasting innen, kunnen hun munt koppelen aan een sterke munt. Je kunt twee Bulgaarse leva altijd omruilen voor een euro – was dat niet zo, dan zou de lev wellicht nauwelijks gebruikt worden.

De libra-technici kozen dezelfde oplossing. Wie straks zijn euro’s voor libra’s wisselt, weet dat zijn geld geïnvesteerd wordt in een mix van sterke munten en staatsobligaties. Je kunt ook altijd weer je libra terugwisselen, iets wat bij bitcon niet kan. Dat geeft stabiliteit.

Het is een paradox. De libertaire droom, een staatloze stabiele munt, is alleen mogelijk omdat deze gekoppeld wordt aan de munten en obligaties van staten. Dat is trouwens niets nieuws. Zonder gesubsidieerde onderzoeksdoorbraken van het US Department of Energy was er geen iPhone geweest, om maar iets te noemen. Het patroon is dat grootbedrijven kunnen innoveren omdat de staat er de infrastructuur voor aanlegt.

Interessant is intussen hoe de ontvangst van het libra-nieuws verschilde van de reactie op de mini-BOT, de parallelle munt die de Italiaanse overheid zegt klaar te hebben staan. De plannen van een soevereine overheid om het monetaire heft weer in handen te nemen, werden als ‘extreem’ weggezet; de voorgenomen lancering van de libra als innovatief. Het tekent onze vreemde perceptie van multinationals en overheden.

Blijft over de machtsvraag. Als Facebook óók nog onze betaaldata krijgt, wordt daar dan goed mee omgegaan? Zeker wel, is al toegezegd. De Cambridge Analytica-affaire vorig jaar stelt niet gerust. Bovendien gaat het hier niet om data alleen, maar om daadwerkelijke controle over het betaalsysteem. De libra zou een grote parallelle munt in Nederland kunnen worden. De Nederlandsche Bank zou ongeveer verplicht zijn er controle over te krijgen om de stabiliteit van de euro te handhaven. Hoe gaat ze dat doen?

Overheden zijn zich terdege bewust van dit scenario. De G7 liet vrijwel meteen weten een forum in te stellen om de risico’s te doordenken. De Bank of England begroette de libra, in de woorden van bankdirecteur Mark Carney, met een open mind but not an open door’. Katharina Pistor, een toonaangevende monetair econome, schreef recent een blog onder de titel Facebook’s Libra Must Be Stopped’. Als dat niet gebeurt, en als de libra niet aan onvoorziene fouten ten onder gaat, wordt het een echte monetaire game changer.

Dirk Bezemer

Gepubliceerd in De Groene Amsterdammer op 26 juni 2019

Een andere kritische analyse over de Libra vindt u hier.

Share

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Wilt u mij een persoonlijk bericht sturen? Mail naar s.debeter@gmail.com

Wilt u zich op mijn blog abonneren (wat ik zeer waardeer), dan hoeft u alleen uw emailadres in te vullen en daaronder op 'Abonneren' te klikken.

Laatste berichten